Önemli Noktalar
- Sivilcenin arkasında dört bileşen vardır: fazla yağ, gözenek tıkanıklığı, bakteri ve iltihap.
- Hormonlar, genetik yatkınlık, bazı ilaçlar ve gözenek tıkayan ürünler bu süreci tetikler.
- Çikolata ve kirli cilt gibi yaygın inanışların etkisi abartılıdır.
- Yetişkinlikte aniden başlayan ya da düzensiz adet, kıllanma gibi bulgularla birlikte görülen sivilce ayrıca değerlendirilmelidir.
Sivilce neden çıkar?
Sivilce, kıl kökündeki yağ bezinin fazla yağ üretmesi, gözeneğin ölü hücrelerle tıkanması, bu ortamda bakterinin çoğalması ve ardından gelişen iltihapla oluşur. Bu dört basamaktan biri ağır bastığında siyah nokta, beyaz nokta, kırmızı sivilce ya da derin ve ağrılı sivilce ortaya çıkar.
Sivilceyi tetikleyen etkenler
- Hormonlar: Ergenlik, adet döngüsü, gebelik ve bazı hormonal durumlar yağ üretimini artırır. Kadınlarda adet öncesi çene ve alt yüzde alevlenme sık görülür.
- Genetik: Anne veya babada ağır sivilce öyküsü varsa eğilim daha yüksektir.
- Gözenek tıkayan ürünler: Yoğun kremler, bazı fondötenler ve saç ürünleri gözenekleri tıkayabilir.
- Sürtünme ve basınç: Maske, kask, telefon ve sık dokunulan bölgeler sivilceyi tetikleyebilir.
- Bazı ilaçlar: Kortizon ve bazı hormon ilaçları sivilce yapabilir; ilacı kendi kendinize bırakmayın, hekiminize danışın.
- Stres ve uykusuzluk: Doğrudan sebep değildir ama alevlenmeyi kolaylaştırabilir.
Beslenmenin rolü
Bu konu abartılmaya çok açık. Çikolatanın sivilce yaptığı inanışı güçlü bir kanıta dayanmıyor. Bazı kişilerde şekeri ve rafine karbonhidratı yüksek beslenmenin ya da süt ürünlerinin sivilceyi artırabileceğine dair veriler var, ancak bu herkes için geçerli değil. Beslenme değişikliği tedavinin yerini tutmaz; destekleyici olabilir.
“Kirli cilt” efsanesi
Siyah noktanın rengi kirden değil, gözenekteki yağın havayla temas edip koyulaşmasından gelir. Cildi sık ve sert yıkamak sivilceyi azaltmaz; aksine cildi tahriş eder ve daha fazla yağ üretimine yol açabilir.
Ne zaman ayrıca değerlendirilmeli?
Yetişkinlikte aniden başlayan, düzensiz adet, fazla kıllanma veya saç dökülmesiyle birlikte görülen sivilce hormonal bir durumun işareti olabilir. Bu tabloda sivilce tedavisinin yanında altta yatan sebebin de araştırılması gerekir.
Sivilcenin tipine göre neler yapılabileceğini sivilce nasıl geçer yazımızda anlattık.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerine geçmez. Size uygun yaklaşım muayenede belirlenir.
